Arapça, Bütün Lisanların Bilakis Neden Sağdan Sola Yazılır?


Ülkemizde çok sayıda Müslüman yaşadığı için İslamiyet’in kutsal kitabı olan Kuran-ı Kerim’e ve bu kitabın lisanı olan Arapçaya hepimiz aşinayız. Çocukken Kuran-ı Kerim kursuna gönderilenler dışında Arapçayı anlamak pek çoğumuz için epey güç. Bunun en büyük nedeni ise Latin harfleriyle ve soldan sağa yazılmıyor olması. Pekala, Arapça pek çok lisanın bilakis neden sağdan sola yazılır ve bu halde okunur?

Neden sağdan sola yazılır diye soracağımız öbür bir lisan de, Tevrat’ın lisanı olan İbranicedir. İbranice ve Arapça, binlerce yıllık geçmişi olan kadim dillerdir. Özel bir gayretiniz yoksa bu lisanları anlamanız hayli zordur. Arapça ve İbranice neden sağdan sola yazılır, bu bahiste kesin bir bilgi yok lakin tarihin tozlu sayfalarını biraz karıştırdığımız vakit karşımıza pek çok farklı teori çıkmaktadır.

Sağdan sola yazılan tek lisanlar Arapça ve İbranice mi?

Günümüzde pek çok ülke Latin alfabesi kullandığı için yazılar soldan sağa yazılır. Çince ve Japonca neden olduğunu bilmediğimiz bir biçimde üstten aşağıya hakikat yazılıyor. Bu seçenekleri elediğimiz vakit günümüzde hala kullanılmakta olan lisanlar ortasında sağdan sola yazılan tek lisanlar Arapça ve İbranice olarak görülüyor. Fakat tarihteki tek örnekler bunlar değil.

Yazının icadının birinci yıllarına döndüğümüz vakit karşımıza Arapça ve İbranicenin de kökeni olan Sami lisanları ile birlikte Mısır hiyeroglifleri çıkıyor. Yazının birinci yıllarında karşımıza çıkan kadim lisanların pek birçoklarının sağdan sola yazıldığını görüyoruz. Mısır hiyerogliflerinin bile sağdan sola yazılmış versiyonları ile karşılaşmak mümkün.

Arapça ve İbranice lisanlarının de bu esaslı Sami lisanlarından geldiğini düşünürsek birebir geleneği sürdürmeleri ve sağdan sola yazılıyor olmaları epeyce mantıklı. Lakin yeniden de binlerce yıl sonra günümüzde bile kullanılan bu lisanların neden hala sağdan sola yazıldığını anlamak mümkün değil. Dilbilimcilerin ve tarihçilerin bu mevzu üzerinde yaptıkları çalışmalar sonucu ortaya koydukları kimi teoriler var.

Arapça ve İbranice neden sağdan sola yazılır?

Arapça ve İbranice neden sağdan sola yazılır sorusuna cevap olarak ortaya atılan birinci teori için yazının birinci yıllarına dönmeli ve hayal etmeliyiz. Kağıt yok, kalem yok. Önünüzde kil tablet, sağ elinizde keski, sol elinizde çekiç. İnsanların birçok sağlak olduğu için tutuş açısını gözünüzde canlandırın. Sağdan sola hakikat yazmak çok daha kolay değil mi?

Öteki bir teori, mürekkep ve kağıt kullanılan periyottan geliyor. O periyot kağıtlar bir defter üzere değil, rulo biçiminde katlanılarak kullanıyordu. Sağlak yazıcının sağ eliyle yazı yazarken sol eliyle de ruloyu açtığını ve sabit tutmaya çalıştığını hayal edin. Elbette bu durumda da sağdan sola gerçek yazmak çok daha kolay olacaktır.

Farklı bir teori ise oturuş formunun yazım haline tesir ettiğini sav ediyor. Mezopotamya toplumlarında masa ve sandalye yerine yerde oturmak daha yaygındır. Yere oturduğunuzu, önünüze kağıdı aldığınız ve hokkayı mürekkebe batırıp yazdığınızı hayal edin. Tekrar bu oturuş halinde de sağdan sola yazmak çok daha kolay olacaktır.

Gerçeklikleri hala tartışmaya açık olsa bile Arapça ve İbranice lisanları neden sağdan sola yazılır sorusuna karşılık olarak ortaya atılan teoriler bu halde. Burada anlatılan oturma ve yazma hallerini günümüz şartlarında değil, bundan binlerce yıl evvel yaşamış toplumların şartlarında değerlendirin. Hatta konutta deneyebilirsiniz.

Öteki lisanlar neden soldan sağa yazılır?

Arapça ve İbranice neden sağdan sola yazılır sorusunun cevabı üzere Latin alfabesi kullanılan öbür lisanlar neden soldan sağa yazılır sorusunun da net bir cevabı yok. Lakin bu bahiste da ortaya atılmış kimi teoriler vardır. Bu teoriler, Latin alfabesinin icat edildiği yer olan Roma İmparatorluğu’na dayanıyor.

Bir teoriye nazaran, Latin alfabesinin kullanıldığı devirde hem masa ve sandalye daha yaygındı hem de mürekkeple yazı yazmak yaygınlaşmıştı. Bu nedenle çekiç ve keski yerine hokka ve mürekkep kullanan katipler, elleri mürekkep kurumadan kağıt üzerinde leke yapmasın diye soldan sağa hakikat yazmaya başladılar. O periyotta mürekkeplerin bugünkü kadar süratli kurumadığını düşünürsek sağdan sola yazarken elin kağıda sürtünmesi sonucu tüm yazılanların dağılma ihtimalinin yüksek olduğunu görürüz.

Başka bir teoriye nazaran Latin harflerinin soldan sağa yanlışsız yazılmasının nedeni aristokrasi. Roma İmparatorluğu’nda toplu yazma misyonu kölelere veriliyordu. Onların soldan sağa hakikat yazması istendi ve halk ortasında bu yazı daha sık görüldüğü için bu biçimde yaygınlaştı. Roma devrini düşündüğümüz vakit mümkün bir teoriye benziyor.

Bu bahiste ortaya atılan farklı bir teoriye nazaran ise sağdan sola yazmak solakların işiydi ve solak olmak neredeyse 20. yüzyıla kadar batı toplumunda ayıp olarak görülüyordu. Sağdan sola yazıp solak damgası yemek istemeyen katipler de soldan sağa yazmak ve herkese sağlak olduklarını duyurmaya karar verdiler. Zorlama bir teori üzere görünse bile yakın periyoda kadar okullarda çocuklara sağ elle yazma mecburiliği olduğunu hatırladığımız vakit pek de imkansız üzere görünmüyor.

Arapça ve İbranice neden sağdan sola yazılır, hangi teori daha mantıklı?

Günümüzde kullanılmakta olan en esaslı ve en güçlü lisanlardan olan Arapça ve İbranicenin köklerinin yazının birinci icat edildiği günlere kadar uzandığını düşünürsek keski ve çekiç kullanımı nedeniyle sağdan sola yazılıyor olması teorisi çok daha mantıklı görünüyor. Yazının bu türlü yazıldığını görmüş ve öğrenmiş olan toplumlar da devir değişse bile bu alışkanlıklarını sürdürerek günümüzde kadar bu halde getirmiş olabilirler.

Bu teoriyi destekleyen en büyük delil ise Mezopotamya bölgesinde bugün kullanılmayan lisanların de sağdan sola yazılan örnekleri olmasıdır. Farklı coğrafyalarda kullanılmış ve kullanılmakta olan alfabelerin farklı kıssaları olsa da medeniyetin birinci doğduğu yer olan Mezopotamya topraklarında gelişmiş lisan başta olmak üzere hiçbir kültürel öğeyi tek başına, tarihten farklı bir formda incelemek mümkün değildir.

Dünyada kullanılmakta olan pek çok lisandan farklı olarak Arapça ve İbranice neden sağdan sola yazılır sorusunu yanıtladık ve yazının tarihçesi hakkında kimi enteresan ayrıntılar paylaştık. Bahis ile ilgili niyetlerinizi yorumlarda paylaşabilirsiniz.

Previous Akbank ATM’leri, Tekrar Hizmet Vermeye Başladı
Next Akbank ATM'leri ve Müşteri Hizmetleri Tekrar Hizmete Açıldı

No Comment

Bir Cevap Yazın