Beştepe’de müsilaj tepesi: Sonuç bildirgesi açıklandı


Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’ndeki toplantıda, denizlerdeki müsilaj probleminin tahliline yönelik bilimsel prosedürler masaya yatırıldı. Toplantıda, Cumhurbaşkanı Erdoğan, YÖK Lideri Yekta Saraç başkanlığındaki uzman akademik heyetin müsilaj konusundaki bilimsel araştırmalarını ve tahlil tekliflerini tek tek dinledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, toplantıda yaptığı konuşmada, Hükümet olarak son günlerde Marmara Denizinde ortaya çıkan müsilaj sıkıntısını birinci andan itibaren yakın takibe aldıklarını belirterek, Etraf ve Şehircilik Bakanlığını, TÜBİTAK’ı ve öteki ilgili kurumları çabucak harekete geçirdiklerini söz etti.
Denizdeki gelişmeler mercek altına alınırken, karada da tüm atık su ve katı atık tesislerinde kontrollere sürat verdiklerini anlatan Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Yine birkaç gün evvel bilim insanlarımızın, kurum temsilcilerimizin, sivil toplum kuruluşlarımızın ve belediye yetkililerinin iştirakiyle geniş kapsamlı bir istişare toplantısı Kocaeli’nde düzenlendi.

Marmara Denizi Müdafaa Aksiyon Planımızı da milletimizle paylaştık. Deniz paklığına ait genelgemizi de Marmara’daki vilayetlerimize gönderdik. Salı günü itibariyle birçok farklı bölgede karadan ve denizden paklık çalışmalarına başlandı.” dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Yükseköğretim Şurası öncülüğünde yapılacak katkıların da sorunun tahlili konusunda büyük bir değer taşıdığına inandığını söz ederek, müsilaj sıkıntısını ve denizlerdeki kirliliği ortadan kaldırmak için bilimin ve bilim insanlarının tavsiyelerinin kendilerine yol gösterici olacağını kaydetti.

Toplantıda, müsilaj sorunu ve tahlili üzerine uzman akademik heyet tarafından oluşturulan bilimsel kıymetlendirme raporu da Cumhurbaşkanı Erdoğan’a sunuldu.

YÖK tarafından alanında uzman bilim insanlarının iştirakiyle düzenlenen ve müsilaj meselesinin tahliline yönelik akademik çalışmaların değerlendirildiği toplantının sonuç bildirgesi de yayınlandı.

Sonuç Bildirgesi

Denizler birçok canlı için harika bir ekosistem olmasının yanında insanlık için en kaliteli besin temin ambarları olarak bilinirler. Taşıdığı ekolojik ve ekonomik kıymet nedeni ile deniz kaynaklarının şuurlu kullanımı ve sürdürülebilirliğinin sağlanması büyük kıymet taşımaktadır.
İnsan kaynaklı tehditlerin yoğunluğu ve dağılımı şu anda insanlık tarihinde görülmemiş düzeylere ulaşmış durumdadır. Marmara Denizinde son yıllarda gerek insan kaynaklı gerek doğal birtakım baskılar mevcuttur. Bu baskıları oluşturan nedenler:
• Artan Sıcaklık
• Oksijen Azalması
• Okyanus Asitlenmesi
• Karasal Girdiler (Atık Su, Besin Elementi)
• Çok Avlanma
• Kirlilik
• İstilacı Çeşitler
• Gemicilik Faaliyetleri

Marmara Denizi’miz dört havza ile çevrelenmiştir. Toplam kıyı şeridi 240 km’dir. Bilhassa, yüksek deniz suyu sıcaklığı, rüzgarsız ve sakin hava şartlarında ve yüksek karasal girdiler müsilaj yapıyı görme mümkünlüğünü arttırmaktadır. Müsilaj yapı, dünya denizlerinde her yerde bulunabildiği üzere, Marmara Denizi’nde de gözlenmektedir.

Marmara Denizi’nin bir iç deniz olması, dar geçitli boğazlar ile öbür denizlerle irtibatının kısıtlı olması, bölgedeki artan nüfus yoğunluğu, kâfi seviyede arıtılmayan ve deşarjları kısmen denetimsiz yürütülen evsel ve endüstriyel atıklara maruz kalması, deniz tarama ve boşaltma faaliyetleri ile kıyı dolgu alanlarına bağlı habitat kaybı, çok ve denetimsiz avcılık ve iklim değişikliğine bağlı deniz suyu sıcaklıklarının artması üzere nedenlerle bu tek hücreli canlılar kendileri için değişen ortam şartlarına reaksiyon göstermeye başlamış, olağandan fazla ve/veya süratli formda hücre içi organik yapıdaki sıvılarını boşaltma yoluna gitmişlerdir.

Marmara Denizi üzere yarı kapalı denizlerde daima olarak yapılan atık su boşaltımları kirletici yükünü arttırmakta ve bu durum çok üretime (ötrofikasyon) sebep olabilmektedir. Bilhassa azot ve fosforca varlıklı besin elementi girdisi, sakin hava koşulları ve sıcaklık artışıyla birlikte tek hücreli canlıların sayısını ve müsilaja yol açan hücre içi salgısını çok arttırmaktadır. Çeşitli kirleticilerle varlıklı müsilaj, deniz tabanına inerek bentik fauna ve floranın yapısını bozmakta ve orada yaşayan canlıların hayatını sonlandırmaktadır. Oluşan müsilajlı kitle içerisinde ağır metallerin de birikebilme oranı epey yüksektir. Ayrıyeten Marmara Denizi alt sularının oksijence epeyce yoksul olduğu (hipoksik koşullar) düşünüldüğünde, organik maddece çok güçlü bu materyalin bakteriyel tüketim ile oksijenin daha da azalmasına neden olacağı bilinmektedir.

Türkiye nüfusunun değerli bir kısmının Marmara Denizi’nin etrafındaki büyük vilayetlerde yaşaması, endüstriyel faaliyetlerin kıymetli bir kısmının bu bölgede bulunması, Karadeniz ülkelerinin deniz nakliyeciliğinde Marmara Denizini kullanması, az da olsa turizm hedefli kullanılması Marmara Denizinin sosyo-ekonomik değerini de arttırmaktadır. Çanakkale ve İstanbul Boğazları ile birlikte Türk Boğazlar Sistemi’ni (TBS) oluşturan Marmara Denizi’nde bilhassa son yıllarda artan deniz trafiği ve İstanbul Boğazı üzerinden gelen Karadeniz kökenli kirleticiler bu baskıyı daha da arttırmaktadır.

Öbür yandan, global ısınmanın tesiriyle bilhassa son 10 yılda Marmara Denizi yüzey ve alt katman sularının sıcaklığı daha süratli artmaktadır. Deniz canlılarının gerilim sonucu oluşturdukları müsilaj üzere çok tabiat olaylarının global ısınma ile 1950’li yıllardan itibaren öteki denizlerde olduğu üzere Marmara Denizinde de giderek artan sıklıkla oluştuğu gözlenmektedir. Bu problemlerin hakikat anlaşılabilmesi için birçok farklı disiplinde uzman bilim beşerinin gerek müşahede gerekse öngörü kabiliyeti olan modellerle bu problemlere yaklaşması gerekmektedir. Müsilaj üzere öngörülmesi güç sorunlar üzerine denizlerin oşinografisi (fizik, kimya, ekolojik dinamikler) gerçek anlaşılmadan tahlil önerisi sunmak/geliştirmek mümkün değildir. Örneğin Marmara denizinde uzun müddettir insan kaynaklı karasal girdilerden (besin tuzları, ağır metaller) ve iklim sebebi ile denizde sıcaklık artışı ve akıntı sistemlerinde değişimlerden ötürü oksijen azalması artarak sürmekte ve bununla birlikte biyoçeşitlilik kaybı da deniz ekosistemini savunmasız bırakmaktadır ve müsilaj, ziyanlı alg artışı, deniz anası istilası, toplu balık vefatları üzere olayların yaşanması temelinde kaçınılmaz olmuştur.

Deniz (okyanus) ve su bilimi, görece genç bir bilim olmasına karşın, bugün tabiat bilimleri içinde ağır katkıya ve değere sahip bir bilim kolu olarak ortaya çıkmıştır. Deniz ve su biliminin bu süreçte temel bilim (fizik, kimya, biyoloji, matematik) dayanağı ve öteki iklim bilimleri (meteoroloji, klimatoloji, ekoloji, paleontoloji, vs.) ile hedef ve kapsam örtüşmesi artmıştır. Böylelikle sağlanan bilgi ve yeteneklerle çevresel yönetişime katkıda bulunulmak suretiyle gelecekte de topluma hizmet edilecektir. Bu nedenle deniz bilimini geliştirme faaliyetleri bütünüyle geleceğe yatırımdır, hayat kaynağı denizlere bilimle sahip çıkmaktır. Denizler bütünlükçü biçimde çalışılmadığı sürece denizlerle ilgili karmaşık sorunlara tahlil getirmek mümkün değildir.
Deniz ve su bilimleri üzere çok disiplinli ve yüksek teknoloji gerektiren alanlar, gerçek manada müşahede sistemleri, laboratuvarlar ve gemi üzere altyapılara muhtaçlık duyarlar. Deniz bilimlerinde sorunlar rutin izleme ötesinde interdisipliner çalışmalar konusunda uzmanlaşmış akademisyenler tarafından ele alınarak tahlile ulaştırılabilir.

Bu nedenle, deniz bilimleri ve su bilimleri alanlarının akademideki yeri daha da güçlendirilmelidir. Gezegenimizin yaşanabilirliğinde hayati bir rolü olan denizlerin bu rolü oynamasını sağlayan tüm süreçleri bütünleşik olarak kavrayabilen, araştırabilen ve yeni bilgiler üretebilen bilim insanlarının yetiştirilebilmesi değerlidir.

YÖK’ün son yıllarda ilgili lisans programlarına kaydolan öğrencilerin desteklenmesine yönelik teşebbüsleri daha ileri etaplara da taşınmalıdır.
Ekonomik kaynaklarıyla, kirlilik ve ekosistem sorunlarıyla, bütün sorumluluğu sırf bize ilişkin olan Marmara Denizi’nde yapılacak faaliyetlerin tamamının planlanmasında deniz ekosisteminin sağlıklı olması birinci planda tutularak bütün paydaşların faydasına olması gözetilmelidir. Marmara Denizi ekolojisi dayanıklılığını yitirmiştir ve dış etkenlere karşı müdafaasız bir hale gelmiştir. Müsilajın ötesinde Marmara Denizi’nde şu anda ziyanlı alg, deniz anası çok artışları, hidrogen sülfür oluşumu üzere riskler de bulunmaktadır. Hasebiyle Marmara Denizinin sıhhatine yönelik bütüncül yaklaşımlara benimsenmelidir

Teklifler

1. Acil Durum Teklifleri

• Marmara Denizi’nin tüm etrafının belirli bir plan dahilinde “koruma bölgesi” olarak ilan edilmelidir.
• Balıkçılık bölümünün yaşadığı zahmetler acilen takip edilmelidir.
• Boğazda meydana gelebilecek kazalara karşı hareket planlarının oluşturulmalıdır. Gemilerin dümen kilitlenmesi, pervane kırılması üzere meseleler memleketler arası gemicilik ticaretini etkileyebilecektir.
• Atık suların arıtıldıktan sonra denize geri verilmemesi ve sulamada kullanılması sağlanmalıdır.
• Karasal kökenli girdiler, ileri biyolojik arıtımdan geçirildikten sonra derin deşarj yapılmalıdır.
• Müsilajın zamansal ve mekânsal dağılımı belirlenerek, Marmara kıyılarındaki hareketli platformlarla reaktif oksijen dozlamasının araştırılarak yapılması temin edilmelidir.
• Mevcut arıtma tesislerinin ileri arıtım teknolojileri ile (membran, reaktif oksijen vb…) entegrasyonu sağlanmalıdır.
• Husus ile ilgili bir İzleme Komitesi kurulmalıdır.

2. Eğitim ve Araştırma İle İlgili Teklifler

• 100/2000 YÖK Doktora Programlarında Denizcilik ve Su Çalışmaları alanlarının bursiyer sayıları arttırılmalıdır.
• Bu alanlar, proje davetlerinde öncelikli kapsamına alınmalıdır.
• Araştırmaların daha geniş olarak fonlanması temin edilmelidir.
• Marmara Denizi’ne özel çalıştaylar düzenlenmeli, akademisyen ve öğrencilerin tertipli bir ortaya gelmesine imkan verilmelidir.
• Araştırmalarda kullanılan gemilerin hayli eski oluşu sebebiyle, Deniz Araştırmaları ile ilgili gemi ve alt yapıları desteklenmelidir.
• Deniz Bilim yüksek lisans ve doktora eğitimi, farkındalık/topluma hizmet çalışmaları ve uluslarasılaşmayı da içeren bütünleşik bir Deniz Bilim Yükseköğretim Stratejisi ile Türkiye denizlerinin sağlıklı, sağlam ve mavi ekonomik kalkınmayı da destekleyici bir fonksiyonu olması sağlanmalıdır.
• Hem sağlıklı bir Marmara’ya ulaşmak için yeni jenerasyon akademisyenleri yetiştirmek, hem de mavi iktisada geçişi desteklemek için gereken profesyonel insan muhtaçlığı, yüksek lisans, doktora post-doktora eğitimini destekleyici siyasetlerin geliştirilmesi, ulusal ve milletlerarası değişim programlarının öğrenci ve akademisyenlikte desteklenmesi yoluyla karşılanmalıdır.

Öteki Değerlendirmeler

• Global ısınmanın önümüzdeki yıllarda daha fazla olacağı göz önüne alınarak model, varsayımlar ve senaryolara nazaran öteki bütün faaliyetler hakkında tedbirler özel önlemler alınmalıdır.
• Denizlerimizin korunması konusunda okullarda farkındalık çalışmaları ve vatandaşı bilgilendirme çalışmalarını yapan üniversitelerimizin sayıları arttırılmalıdır.
• Marmara’ya komşu belediyeler daha fazla sorumluluk üstlenmeli, bilhassa arıtma ve atık konusunda yeni düzenlemeleri ve denetlemeleri devreye sokmalıdır.

Previous FIFA 21, FIFA 22 ve FrostBite'ın Kaynak Kodları Çalındı
Next iOS 15 Güncellemesini Alacak iPhone Modelleri Belirli Oldu

No Comment

Bir Cevap Yazın