Denizlerimizi Boğan Müsilaj Nedir, Nasıl Ortaya Çıkar?


Aslında yıllardır denizlerimizi tehdit ettiği bilinen lakin Nisan ayında havaların ısınması ile birlikte yüzeye çıkması sonucu haberdar olduğumuz müsilaj yani deniz salyası hepimizi hem şaşırttı hem de endişelendirdi. Zira Marmara Denizi’nde görünür olmaya başlayan deniz salyasının aslında Ege Denizi ve Karadeniz’e yayıldığı, tıpkı vakitte tüm deniz tabanının müsilaj kaplı olduğu görüldü.

Müsilaj aslında doğal bir fenomen. Lakin denizlerin kirlenmesi ve iklim değişikliği nedeniyle bu fenomen tehlikeli bir hale geliyor ve denizleri boğmakla kalmıyor, tıpkı vakitte insan sıhhati üzerinde de olumsuz tesirler yaratıyor. Tekrar de bu sorunun tahlilsiz olmadığını bilmeliyiz. Gelin müsilaj nedir, nasıl ortaya çıkar, ziyanları ve tahlil metotları nelerdir biraz daha yakından bakalım.

Müsilaj nedir?

Müsilaj, fitoplankton ismi verilen mikroskobik boyutta bir algin çok büyümesi sonucu ortaya çıkan bir durumdur. İmgesi nedeniyle deniz salyası ya da deniz sümüğü olarak da isimlendirilir. Her vakit denizlerde kendi halinde yaşayan bu algler, farklı nedenler sonucu büyüdüklerinde müsilaj oluşur ve bilhassa bahar aylarında denizlerin ısınması ile birlikte yüzeye çıkar.

Beşerler deniz salyası kavramı ile birinci defa 1729 yılında Adriyatik Denizi’nde karşılaştılar. Bu mevzuda yapılan çalışmalar ise müsilajın burada tekrar ortaya çıktığı 20. yüzyılın başlarında yapılmaya başladı. 2007 – 2008 yıllarında Adriyatik Denizi’nde yine müsilaj görülmüş ve bu denize kıyısı olan ülkeler ortak bir siyaset izleyerek bu sorunu ortadan kaldırmışlardır.

Müsilaj nasıl ortaya çıkar?

Müsilaj, aslında doğal bir durumdur. Zira denizdeki tüm canlılar belli oranda bu unsurdan üretirler. Lakin denizdeki azot ve fosfor düzeyi artıp; yani deniz kirlenip, bir de üstüne iklim değişikliği nedeniyle ısı ve rüzgar istikrarı değişince bu müsilajların boyutu bugün gördüğümüz kadar büyüyebilir.

Deniz üzerinde hepimizin gördüğü müsilaj oluşumu aslında bu fenomenin son safhasıdır. Şayet deniz üzerinde müsilaj görüyorsanız o denizin tabanı büsbütün deniz salyası kaplamıştır ve o deniz artık sağlıklı değildir. Marmara Denizi’nde müsilaj ortaya çıktıktan sonra keşif yapan dalgıçlar da bu durumu doğrulamış ve denizlerimizin tabanının salya ile kaplı olduğu görmüşlerdir.

Müsilajın tabiata ziyanları nelerdir?

Şöyle düşünelim; bir kişiyi deniz salyası gibisi yapışkan bir unsur ile büsbütün kapladığımız vakit ne olur? Nefes alamaz ve ölür değil mi? İşte denizlerimizde yaşayan canlıların yaşadığı durum tam olarak budur. Denizin tabanında yaşayan sünger, mercan, istiridye, pina, küçük balıklar, balık yavruları ve balık yumurtaları üzerleri müsilaj kaplı olduğu için oksijen alamıyor ve boğuluyorlar.

Tüm akrabalar çoluk çocuk meskende toplandığınızı düşünün. Günlerce bu konuttan çıkmadan vakit geçirin lakin cam, kapı, pencere, kapı delikleri bile kapalı olsun. Ne olur? İçeride bulunan oksijen bir müddet sonra biter ve boğularak ölürsünüz. İşte deniz yüzeyinin müsilaj kaplanması da ikincil olarak bu sıkıntıya neden oluyor. Güneş ışığının denizin alt katmanlarına geçememesi sonucu bütün doğal istikrarın bozulduğunu söylemeye gerek bile yok.

Müsilajın beşere verdiği ziyanlar nelerdir?

Öncelikle müsilaj kaplanmış bir denizde deniz nakliyatı yapmayı unutun. Küçük ve orta boyutlu tekneler çalışmaya başladığı an motor pervanesi müsilaja takılacak ve duracaktır. Birebir biçimde bu boyutlardaki teknelerin motorları soğutma sistemi için deniz suyunu kullanırlar. Lakin deniz salyalı su bu sisteme girdiği anda tüm mekanizmayı bozar. Bu nedenle teknelerin müsilajlı suda çalıştırılması kelam konusu bile değildir.

Müsilaj kaplı denizlerden avlanmış hiçbir canlı tüketilemez. Zira ölmüştür. Nefessiz kalarak ölen bu canlıları avlasak bile yediğimiz vakit zehirleniriz. Esasen avlanma sonlarının son yıllarda doğayı yok edecek oranda gevşetildiğini düşünürsek bir de denizin müsilaj kaplanması balıkçılığı bitirecektir.

Bunlara kenara bırakalım; gördüğü herkesin aşılandığından emin olan ve döviz kuru nedeniyle küçücük maaşıyla bile ülkemizde hükümdarlar üzere tatil yapmaya gelmiş bir turisti düşünelim. Bu turist deniz salyası kaplı denize girmez. Bunun sonucu olarak da turizm biter sarfiyat. Turizm kesiminin ülkemiz açısından ne kadar büyük bir gelir kaynağı olduğunu düşünürsek bunun ne kadar büyük bir sorun olduğunu da anlarız.

Müsilaj sorunu nasıl çözülür? Bugüne kadar neler yapıldı?

Türkiye, müsilajla birinci sefer 1997 yılında tanışmıştı. Lakin yüzeydeki deniz salyası yaklaşık 45 gün içinde kendi kendine kaybolduğu için anladığımız kadarıyla bu sorun unutuldu gitti. Geçtiğimiz Nisan ayında deniz salyası tekrar ortaya çıktıktan sonra İstanbul Büyükşehir Belediyesi yüzlerce emekçi görevlendirerek deniz yüzeyinde müsilajı temizleme çalışmaları başlattı. Lakin bu çalışmalar sehpanın tozunu almak üzere süreksiz bir tahlildi.

Geçtiğimiz günlerde İstanbul’un Pendik ilçesi açıklarında ve Kocaeli Körfezi açıklarında denizin 30 metre derinine oksijen pompalandı. Elbette, bu çalışma da ölmek üzere olan bir hastaya oksijen maskesi takmaktan öbür bir şey değildi. Sorun, deniz kirliliğidir ve acil tahlil gerekir.

Neyse ki sonunda Etraf ve Şehircilik Bakanlığı bahse müdahil oldu ve Marmara Denizi’ne akıtılan atık su tesislerinin biyolojik arıtma tesislerine dönüştürüleceğini söyledi. Geç olsun, güç olmasın. Şayet gerçek manada tedbir alınırsa ve su arıtma tesislerinin ve fabrikaların artık Marmara Denizi’ni kirletmelerine müsaade verilmezse 5 yıl içinde müsilaj probleminden kurtulacağımız düşünülüyor.

Atılacak en değerli adım ise artık denizlerin bizim çöplüğümüz olmadığını anlamaktır. Yılda tonlarca atık bu denizlere atılıyor ve elbette bu atıklar kendi kendine yok olup gitmiyor. Bu yüzyılda atıklarımızı çok daha tabiat dostu bir halde yok etmek mümkün. Kâfi ki devlet ve fabrika sahipleri biraz daha az kar etmeyi kabul etsinler.

Denizlerimiz için tek sorun müsilaj mı?

Ah keşke. Farklı bir açıdan değerlendirdiğimiz vakit müsilaj doğal bir fenomendir ve geldiği üzere elbette bir biçimde yok olacaktır. Daha büyük ve sonu gelmez öteki bir meselemiz ise mikroplastiklerdir. 5 milimetreden küçük olan plastik modüllere verilen isim olan mikroplastik, bu ortalar balıkların vazgeçilmez öğünü haline geldi.

Balıkçıya gidip bir kilo balık aldınız diyelim. Meskene gelip pişirdiniz ve yediniz. Geride kalan poşet var ya, aslında onu da yediniz. Zira son yapılan çalışmalara nazaran artık balıklar ağzına kadar mikroplastikle dolu. Haydi balıkların hayatını mahvetmeyi umursamıyoruz diyelim, sahiden plastik yemek istiyor muyuz?

Tek kullanımlık plastik gereçler kullanmayı bırakarak, geri dönüştürülmüş eserler kullanarak, atıklarımızı geri dönüşüm için ayırarak, yahu en azından yere çöp atmayarak bile bir şeyler yapmamız mümkün. Bundan sonra tanınan bir kahveciye gittiğiniz vakit tek kullanımlık bardak almak yerine porselen bardak kullanmak bile hoş bir adım olacaktır.

Denizlerimi boğan müsilaj nedir, nasıl ortaya çıkar, ziyanları nelerdir, nasıl ortadan kalkar üzere merak edilen soruları yanıtladık ve mevzu ile ilgili bilmeniz gereken değerli noktaları anlattık. Tahminen bir fabrika sahibi değiliz lakin hepimizin tabiat için yapabileceği bir şeyler var.

Previous Irmakta Metamfetamin Bağımlısı Olan Balıkl Mahrumluk Çekiyor
Next Okan Üniversitesi ve Trabzon Üniversitesi Hacklendi

No Comment

Bir Cevap Yazın