Dünyanın En Uzun Zelzelesinin 32 Yıl Sürdüğü Keşfedildi


Zelzele bölgesinde yaşayan beşerler olarak aslında bu doğal afetin nelere sebep olabileceğine tekraren sefer şahit olduk. Aslında bu durum dünyanın pek çok farklı bölgesindeki sarsıntı bölgelerinde yaşayan beşerler için de geçerli. Lakin hem ülkemizde hem de dünyada, zelzeleleri daha çok anlamak isteyen ve yer kabuğunun gizemlerini çözmeye çalışan beşerler var.

1861 yılında Endonezya’nın Sumatra Adası’nda yaşanan 8,5 büyüklüğündeki zelzele, kayıtlara nazaran çabucak akabinde bir tsunamiye de sebep olmuştu. Hem sarsıntı hem de dev dalgalar nedeniyle binlerce insan ömrünü yitirmiş, bölge coğrafyası değişmişti. Lakin son araştırmalar, bu dev sarsıntının 32 yıl evvel başlamış olabileceğini ortaya koydu.

1861’deki bu zelzelenin aslında 32 yıl evvel başladığı keşfedildi:

Sumatra Adası’nın altındaki teknotonik plakaları inceleyen bilim insanları, hareketliliğin 1861’deki zelzeleden 32 yıl evvel başladığını, iki plakanın birbirleri ile bir nevi “soğuk savaşa” başladığını keşfettiler. Jeolojide “yavaş kayma olayı (slop-sweep event)” olarak bilinen bu olaya nazaran adanın altındaki iki tektonik plaka birbirlerine yıllar boyunca yaklaştı. Hissedilmeyecek ölçüdeki küçük sarsıntılara neden olan bu yakınlaşma, vakitle 1861’deki 8.5’lik yıkıcı sarsıntıya taban hazırladı.

Kelam konusu 32 yıl boyunca devam eden bu yavaş yakınlaşma olayı sırasında açığa çıkan sarsıntılar, bölgede yaşayan insanların hissedemeyecekleri boyutlardaydı. Pennsylvania Eyalet Üniversitesi’nden yerbilimci Kevin Furlong, sonuçları Scientific American mecmuası için kıymetlendirdi. Bugüne kadar tespit edilen yavaş kayma olaylarının saatler, günler, haftalar ve hatta nadiren de olsa yıllar sürdüğünü biliniyor. Furlong’a nazaran 32 yıl boyunca süren bir yavaş kayma olayı, okyanus kabuğu ile kıtasal kabukların çarpıştığı alanlar hakkında daha çok bilgi veriyor.

160 yıl evvelki sarsıntının izleri mercanlar sayesinde tespit edildi:

GPS teknolojisinin olmadığı 1990 yılından evvel yavaş kayma olaylarını takip etmenin bir yolu da bulunmuyordu. Dünya denizlerindeki hayatın kaynağı olarak görülen ve günümüzde müdafaa altına alınan mercanlar, teknolojiden mahrum devirlerdeki tektonik hareketler hakkında bilgi veriyorlar. 1861’deki sarsıntıda kırılan fay sınırı boyunca uzanan mercanların büyüme formları, aslında o devirden bu yana gerçekleşen sarsıntıların boyutunu ve müddetini gün yüzüne çıkarmaya yetiyor. Pekala bu nasıl mümkün olabiliyor?

Mercanlar hava ile temas ettiklerinde büyüyemiyorlar. Şayet bir bölgede zelzele gerçekleşir ve mercanlar deniz yüzeyinin üzerine çıkarlarsa ölüyorlar. Lakin kalıntıları günümüzde “Bir vakitler burası sular altındaydı” iletisi bırakıyor. Araştırmanın baş muharriri olan ve Singapur’daki Nanyang Teknoloji Üniversitesi’nde doktora eğitimine devam eden Rishav Mallick, mercanlar sayesinde bölgedeki 1738 – 1861 yılları ortasındaki hareketleri yıl yıl tahlil edebildiklerini söylüyor.

Şayet yavaş kayma hareketleri başlangıçta tespit edilebilirse, yaşanacak zelzelelerin büyüklüğü yüksek doğrulukla varsayım edilebilir:

Rishav Mallick, 2004 yılında Hint Okyanusu’nda gerçekleşen ve tsunami ile birlikte 220.000 insanın vefatına neden zelzelenin öncesinde, birkaç yıllık yavaş kayma hareketinin yaşandığını belirtiyor. Fakat bu hareketlilik evvelden tespit edilemediği için gerçekleşecek zelzelenin yıkıcılığı da belirlenemedi.

GPS teknolojisi, okyanus tabanındaki hareketleri algılamakta yetersiz olduğu için daha gelişmiş sismik teknolojilerin tabana indirilmesi ve daima ölçüm yapılması gerekiyor. Uzmanlara nazaran bu ölçümler, tahminen de yıllar sonra gerçekleşecek bir sarsıntının birinci sinyallerini sunabilir. Fakat yavaş kayma hareketinin başlangıcı kaçırılırsa, devamını tespit etmek de zorlaşabiliyor. Bunun için de daha gelişmiş teknolojilere, bu teknolojilerin hayata geçirilmesine gereksinim var.

Previous Ünlü Milyarder, Bu Altcoin Hakkındaki Açıklamalarıyla Şaşırttı: Hayır!
Next Honor 50 için çıkış tarihi aşikâr oldu

No Comment

Bir Cevap Yazın