Kovid-19 ilaç denemeleri: Yapay organ devri başlıyor


ABD‘deki Jackson Laboratuvarı Enstitüsü’nde ‘Baş Araştırmacı‘ olarak immünoloji, enfeksiyon hastalıkları ve kanser tedavisi hususlarında kıymetli çalışmalar yürüten Prof. Dr. Derya Unutmaz, Kovid-19’a ait DHA’ya açıklamalarda bulundu.

İmmünoloji araştırmalarında yeni ilaç geliştirebilmek ve beden düzeneklerini tam olarak anlayabilmek için yüksek teknoloji gerektiren sistemler üzerinde de çalıştıklarını kaydeden Prof. Dr. Unutmaz, şunları söyledi:

“Aslında Kovid öncesinde bu çalışmalara başladık ancak salgınla beraber biraz yavaşladı. Lakin bugünlerde tekrar o çalışmalara geri döndük. Benim ana pozisyon bağışıklık sistemi. Bağışıklık sisteminin birçok bahse tesiri var. Örneğin son vakitlerde biz, kanser tedavisi üzerine çalışıyoruz. Tekrar bağışıklık sistemine, yani ‘içimizdeki orduya’, kanser hücrelerini nasıl tanıtabiliriz ve kansere karşı bu orduyu nasıl eğitebilir, nasıl programlayabiliriz diye birtakım araştırmalarımız var. Buradaki stratejimiz, bağışıklık sisteminin ‘T hücrelerini’- komuta merkezi ya da keskin nişancılarda diyebiliriz bunlara- hastalardan alıyoruz, onları laboratuvar ortamında eğitip donatıyoruz, yani genetik olarak programlıyoruz ve bu hücreleri bilhassa kanser hücrelerini tanıyacak hale getirip daha sonra bunları tekrar hastaya geri veriyoruz. Bu formda çok tesirli bir tedavi formülü elde ediyoruz. Lakin doğal ki çalışmanın birden fazla şu an laboratuvar seviyesinde devam ediyor.”

‘İlaçları organ seviyesinde test edebileceğiz’

Teknolojik çalışmalarına da değinen Prof. Dr. Unutmaz, bilim ve tıp dünyasını artık üç boyutlu yazıcılarda basılan yapay organ zamanının beklediğini anlattı ve şu bilgileri verdi:

“Üç boyutlu basımla laboratuvarda organlar üretiyoruz. Bu çok kıymetli. Örneğin bir ilacı test edeceksiniz, bunu bir organ seviyesinde yapmanız lazım. Akciğerde ya da kalpte, tabi ki beşerde yapamıyorsunuz bu deneyleri bazen. Yeniden Amerika’da bir Türk hekim arkadaşımla birlikte çalışıyoruz bu proje üzerinde.”

Hayvan deneyleri gerçek sonuç vermeyebiliyor

Günümüzde bir ilacın geliştirilmesi için fare deneyleri yapılıyor. Evvel hayvanlarda deneniyor yani. Fakat maalesef ilacın aktifliği ya da yan tesirleri, beşerde her vakit hayvanlarda olduğu üzere olmayabiliyor” diyen Unutmaz, “Onun için Faz 1 çalışmaları yapılıyor. Hatta birçok ilaç da bu sebeple Faz 1 yahut Faz 2 basamağında başarısız oluyor. Zira beşerde farklı bir sonuç çıkıyor. Şayet biz bunları organ seviyesinde test edebilirsek, çok çok daha süratli ilerlemiş olacağız. Yeni ilaç geliştirme konusunda sürat kazanacağız halinde konuştu.

‘Virüsün akciğer üzerindeki tesirini 3D organlarla inceliyoruz’

Pandemi öncesi yapay organ modelleriyle göğüs kanseri ve birtakım virütik akciğer hastalıkları hakkında çalışmalar yürüttüklerini de kaydeden Prof. Dr. Unutmaz,  şunları söyled:

“Örneğin göğüs kanserinde dokunun içine hücreler nasıl girebiliyor, öbür doku hücreleriyle nasıl bir ilgi içindeler, bunları anlamamız gerekiyordu. Onun üzerine üç boyutlu basım yapıyorduk. Bu çalışmaların sonuçlarını da çok yakın bir tarihte yayınlayacağız. Onun dışında akciğerde virüsler akciğer dokusuna nasıl giriyor, bütün akciğerin nefes borusu kısımlarını vs, basarak test ediyorduk. Tabii Kovid sürecinde biraz Kovid için de çalıştık bu halde. Tekrar bağırsaklar çok kıymetli. Zira bağırsakların içinde bakteriler yaşıyor. O ortamı simüle etmeye çalışıyoruz, modellemeye çalışıyoruz laboratuvarda. Bayağı ilerledik bu mevzuda. Tabii ki çok kompleks sistemler, şu anda geliştirme kademesindeyiz ancak kanserle alakalı olan çalışmamız, bilhassa ilaç seçimi için çok yakında ilaç firmaları tarafından kullanılmaya başlanacak diye düşünüyorum.”

Türkiye’de insanların maske kullanımına Amerikalılardan çok daha fazla dikkat ettiğini gözlemlediğini söyleyen Prof. Dr. Unutmaz, Kovid-19 ilacının yaz ortasında ya da en geç sonbaharda piyasaya çıkacağını düşündüğü belirtti.

Aslında grip için geliştirilen lakin Kovid-19 tedavisindeki etkinliği denenen molnupiravir isimli ilaca dair Faz 3 çalışmalarının bitmek üzere olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Unutmaz, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“Merck firması Faz 3 çalışmalarını Mayıs’ta bitirecekti ancak biraz gecikme oldu galiba. Çok kısa müddette bu sonuçlar açıklanacaktır diye düşünüyorum. Hayvan deneyleri, Faz 1 ve Faz 2’de çok güzel sonuçlar çıktı. Çok süratli bir formda durduruyor virüsü. Öbür büyük firmaların da bu türlü faz çalışmaları var. Maalesef uzun sürüyor bu çalışmalar ve bir de yanlış bir strateji yürüttük Kovid pandemisinde. Çok büyük bir aciliyet vardı, var olan ilaçları test etmekle harikulade bir güç harcadık. Örneğin hidroksiklorokin, hiç çalışmadığı aşikâr olan bir ilacı tekraren test ettik, vakit kaybettik. Ben çok tesirli ilaçlar çıkacağından eminim. Tahminen bu yaz, tahminen sonbahara doğru”

DSÖ’nün varyant isimlendirme kararı

Prof. Dr. Derya Unutmaz, Dünya Sıhhat Örgütü’nün artık Kovid-19 varyantlarında yeni bir isimlendirme sistemine gittiğini belirterek, “Bildiğiniz üzere şimdiye kadarki varyantların dünyada 4 çeşidi var. DSÖ bunlara İngiltere, Hindistan vs demek yerine artık ‘Alfa, Beta, Gama, Delta’ halinde bir isimlendirme sistemine geçti. İngiltere’de çıkana Alfa varyantı deniyor artık. Brezilya’daki daha evvel P1 denilen varyant Beta, Güney Afrika varyantı Gama, Hindistan’da çıkan varyant da Delta olarak isimlendirildi. İngiltere’de çıkan çok daha bulaşıcı bir varyanttı ve süratli bir biçimde dünyayı ele geçirdi. Aslında virüsler birbirleriyle rekabet ediyorlar, daha çok bulaşıcı olan versiyonu bir avantaj sağlıyor ve süratli bir halde yayılıyor. Brezilya ve Güney Afrika’da olanların biraz daha fazla tehlikesi var. Zira onlarda antikorlardan kaçış mutasyonları oluştu. Daha evvel Kovid geçirenlerin bir daha enfekte olma riski oluştu. Ya da aşı sonrası antikor seviyesi çok yüksek değilse, enfekte olabiliyorsunuz. Hindistan’da çıkan Delta varyantı ise hepsinin bu özelliklerini bir ortada topladı, daha tehlikeli bir hale geldi. Hatta Alfa yani İngiltere’deki çıkandan çok daha bulaşıcı olduğu söyleniyor. Şu anda İngiltere’de bile Alfa’nın yerine geçmiş durumda Hindistan’dan gelen virüs. Bu bakımdan çok tehlikeli ve bir ölçü antikorlardan da kaçıyor” dedi.

‘Çok fazla vaktimiz kalmadı’

BioNTech üzere çok tesirli antikor oluşturan aşıların, bilhassa iki dozdan sonra bu varyanta karşı da büsbütün gözetici olduğuna değinen Prof. Dr. Unutmaz, kelamlarını şöyle noktaladı:

“Bizim kendi yaptığımız kimi çalışmalar da var buna dair. Yani antikorların tesiri 5-6 kat düşebiliyor lakin bu aşılarla o kadar çok antikor üretiyorsunuz ki fark etmiyor. Yeniden de durdurabiliyorsunuz bunu. Şu anda dayanılmaz bir yarış var virüsle aşılanma ortasında. Bizim de önümüzde çok fazla vaktimiz kalmadı. Zira bu Delta varyantı çok süratli yayılıyor. Onun için aşılanma ile onun önüne geçmemiz lazım. Geçemezsek, sahiden önümüzdeki bir iki ayı tekrar çok sıkıntı geçirebiliriz”

Previous İstanbul Boğazı’nda son 1.5 yılda 20 yalı el değiştirdi
Next Satın aldığı aracın önü 2007, gerisi 2009, kaputu 2008 model çıktı

No Comment

Bir Cevap Yazın