Neden Erkeklerin Latifeli Var da Bayanların Yok?


Şayet bir erkekseniz ve büyük bir plazada çalışan beyaz yakalıysanız, memursanız ya da askerdeyseniz sakal sizin için tam manasıyla bir beladır zira her gün kesmek zorunda kalırsınız. Daha rahat bir işiniz varsa onlarca sakal modelinden yüzünüze en uygun olanı seçebilir ve çok daha havalı bir şekil yakalayabilirsiniz. O denli mi? Nitekim sakal havalı mı? Pekala öbür ne işe yarıyor erkeklerin yüzündeki bu sert kıllar?

Birinci beşerden günümüze kadar gelen evrimsel süreçte sadece işe fayda modüllerimiz kaldı ve başkaları yok oldu gitti. Demek ki sakal da işe fayda bir kesim. Erkeklerin kendine has bir usul yaratmasından diğer ne işe yarıyor pekala? Madem bu kadar işe yarıyor, insanlığın yarısını oluşturan bayanlarda neden yok? Merak etmeyin, sakal hakkında başları kurcalayan tüm soruların epey mantıklı karşılıkları var.

Bayanların neden latifeli yok?

Sakalın evrimsel ve tarihi seyahatini incelemeden evvel başlıkta da sorduğumuz ana sorumuzun karşılığını verelim. Bayanların latifeli yok zira erkeklerde sakal çıkmasını sağlayan çene kıl köklerinin uyarılma süreci, testosteron tarafından üretilen farklı bir hormon olan dihidrotestosteron kısaca DHT tarafından gerçekleştiriliyor. Yani biyolojik olarak bayanlarda erkeklerde olduğu üzere sert yüz kılları çıkması mümkün değildir. Elbette, her şeyde olduğu üzere bu hususta da birtakım istisnalar olabilir.

Bedenimizdeki bütün o kıllar ne işe yarıyor?

Bayanların neden latifeli yok sorusunun biyolojik nedene bağlı karşılığını verdikten sonra sakalın evrimsel ve tarihî sürecini öğrenmek için Josh Clark ve Chuck Bryant tarafından kaleme alınan Stuff You Should Know: An Incomplete Compendium of Mostly Interesting Things isimli kitaba bakalım. Bu kitapta sırf sakal ile ilgili değil, merak ettiğimiz pek çok bahis hakkında da ayrıntılı bilgiler görüyoruz.

Hem erkeklerin hem de bayanların bedeninde kıllar vardır. Günümüzde başa bela olan ve ortadan kaldırmak için binbir zahmet çektiğimiz tüm bu kılların aslında son derece kıymetli vazifeleri var ve evrimsel süreçte hayatta kalmamızı sağladılar. Genel olarak özetlemek gerekirse;

  • Genel beden kılları termoregülasyon ismi verilen beden ısısını dengeleme misyonu görür.
  • Saçlar başımızı güneşten korur ve soğuk iklimlerde ısı kaybını önler.
  • Kirpikler gözümüzü böcekler, tozlar ve öteki döküntü modüllerinden korur.
  • Kaşlar terin gözümüze girmesini mahzurlar.
  • Koltukaltı kılları deri sürtünmesini maniler.
  • Kasık kılları sürtünmeyi ve bakteri oluşumunu mahzurlar.

Bakın bugün rahatsız olduğumuz kıllar aslında ne kadar da kıymetli misyonlara sahipler. Pekala, erkeklerin yüzünün yarısını kaplayan kıllardan oluşan sakal ne işe yarıyor? Başka kıllar üzere değerli vazifeleri varsa neden bayanlarda, bebeklerde ya da çocuklarda da oluşmuyor? Sorunun karşılığı için birinci insanlara bakmalıyız.

Güçlü erkeklerin sembolü olan havalı sakallar ne işe yarıyor?

Bedenimizdeki ufak tefek kılların bile bu türlü değerli vazifeleri varsa tarihin pek çok periyodunda güçlü erkeklerin sembolü olan havalı sakalların kimbilir ne kadar kıymetli vazifesi vardır değil mi? Hayır, yok. Sakallar hiç de başka kıllara misal misyonlar üstlenmiyorlar lakin karşılık, sorunun tam da içinde saklı.

New Mexico Üniversitesi’nde gören yapan Profesör Geoffrey Miller’a nazaran sakalın iki değerli misyonu var; interseksüel çekicilik ve interseksüel rekabet. Yani bayanları etkilemek ve rakip erkekleri korkutmak. Kısaca sakal, erkeklerin öbür erkekler tarafından güçlü görülmesini ve bayanlar tarafından da havalı görülmesini sağlıyor. Karşılık sorunun içinde bilinmeyen demiştik.

Latifeli olan hayatta kalır: Evrimsel süreçte sakalın rolü

Savananın ortasında elinizde taşla dikildiğinizi hayal edin. Güçlü olmanız yetmez, güçlü de görünmelisiniz. Aslanı, kaplanı bir formda alt etmeyi başardınız lakin ya başka rakipler? Onlara karşı da güçlü görünmek için elinizdeki en değerli silah tıpkı başka yırtıcıların yüzleri üzere kendi yüzünüzü de kıllarla kaplamaktır. Böylelikle rakibiniz, içgüdüsel olarak sizin tehlikeli bir canlı olduğunu anlayacaktır.

Bebeklerde ya da erkek çocuklarında sakal olmaz zira onlar üreme ya da uğraş çağında değildirler. Erkeklerin sakalları tam da üreme devrinin başladığı ergenlik çağında çıkmaya başlar ve üremeye hazır olunan yaşlarda gerçek bir sakal halini alır. Nasıl ki evrimsel süreçte iri göğüslü ve iri kalçalı bayanlar üreme konusunda erkeklere alımlı geldiyse, sakallı erkekler de bayanlara üreme konusunda cazibeli gelmiştir.

Ancak bu durum neden hala neredeyse hiç latifeli olmayan erkeklerin var olduğu gerçeğini açıklamıyor. Bu gerçeği açıklayan ise kısaca NFD olarak isimlendirilen negatif frekans bağımlılığıdır. Bunun manası, ender olanın alımlı gelmesidir. Evrimsel sürecin bir noktasında her yer sakallı ve rakiplerini alt eden erkeklerde dolu olunca bayanlar sakalsız ve tahminen güçlü bile olmayan erkeklere yönelmiş olabilir. Bu yönelimin tarım toplumunda güç ile aklın birleştirildiği periyotta gerçekleştiği düşünülüyor.

Rakibe nazaran yapılan tıraşlar: Tarihi süreçte sakalın rolü

Tarihin pek çok farklı devrinde karşımıza sakallı ve güçlü erkekler çıktığı üzere sinekkaydı tıraşlı erkekler de çıkıyor. Madem sakal, gücün ve cazibeli olmanın sembolüydü, koca koca hükümdarlar bile neden tıraş olmayı tercih ettiler? Bu sorunun net bir cevabı yok lakin dönemsel olarak karşımıza çıkan figürleri yorumlamamız mümkün.

Antik Romalılar yüzlerce yıl tıraş oldular zira rakipleri olan Antik Yunanlılar latifeli güç ve bilgeliğin sembolü olarak görüyorlardı. Barbar Vikingler kaba sakallarıyla gezerken istila ettikleri İngiltere’de yaşayan katolikler tıraş olmayı tercih ettiler. Tıpkı bölgede bulunan protestanlar ise katoliklere karşı sakal bırakma yolunu seçtiler.

Sakal konusunda önderlerin de büyük bir tesiri var. Milattan sonra 2. yüzyılda Roma’da başa geçen İmparator Hadrian sakal bıraktı ve tüm ülke onu izledi. İngiltere hükümdarı V. Henry ise ülkenin birinci tıraş olan hükümdarıydı. Sonraki 7 kral da Henry’nin yolundan gitti ve tıraş oldu. Yani tarihî süreçte erkekler, sakallarını düşmanlarına ya da başkanlarına nazaran belirleyerek kıymetli bir sembol haline getirdiler.

Artık moda, pekala ya sonra? Günümüzde sakal anlayışı:

2017 yılında The Economist tarafından yayınlanan bir makalede erkeklerde sakal bırakma oranının arttığından, onlarca farklı modelin ortaya çıktığından ve hatta Amerika Birleşik Devletleri’nde birtakım erkeklerin güçlü sakallar için yılda binlerce dolar harcadığından bahsedilmişti. Günümüzde sakalın moda olduğunu söyleyebiliriz ancak daha ne kadar bu moda sürecek bilemiyoruz.

COVID-19 pandemisi ile birlikte Daily Mail gazetesinde Could Your Facial Hair Put You at Risk for Coronavirus? isimli bir makale yayımlandı ve sakal ile hastalıklar ortasındaki bağ incelendi. Emsal bir inceleme 1916 yılında McClure’s mecmuasında de yayımlanmış ve sakalın her türlü mikrop ve bakterinin yuvası olduğundan bahsedilmişti. Kesinlikle sakal bırakacaksınız elleriniz üzere sakalınızı da sık sık yıkamakta fayda var.

Neden erkeklerin latifeli var da bayanların yok sorusu üzerinden sakalın evrimsel ve tarihi sürecini inceleyerek merak edilen soruları yanıtladık. Sakal nitekim erkeğin makyajı mı yoksa rahatsız edici bir kıl yumağı mı? Husus hakkındaki fikirlerinizi yorumlarda paylaşabilirsiniz.

Previous 27 Meyve ve Zerzevatın Açık Alanda Satışı Yasaklanıyor
Next Google Pixel 5A'nın çıkış tarihi aşikâr oldu!

No Comment

Bir Cevap Yazın